Kế hoạch Giao thông ASEAN 2026–2030: Kết Nối Vận Tải Xuyên Biên Giới Và Những Điều Kiện Doanh Nghiệp Cần Lưu Ý

Kế hoạch Giao thông ASEAN 2026–2030 định hướng tăng cường kết nối, số hóa và phối hợp vận tải giữa các quốc gia thành viên. Trong khi đó, Hệ thống Quá cảnh Hải quan ASEAN (ACTS), vận hành từ năm 2020, hỗ trợ đơn giản hóa thủ tục quá cảnh hàng hóa bằng đường bộ tại các nước tham gia. Để áp dụng ACTS, doanh nghiệp cần đáp ứng những điều kiện cụ thể về tuyến đường, phương tiện, bảo lãnh hải quan và loại hàng.

Định hướng kết nối vận tải ASEAN giai đoạn 2026–2030

Ngày 20/11/2025, tại Hội nghị Bộ trưởng Giao thông vận tải ASEAN lần thứ 31 ở Nay Pyi Taw, Myanmar, các bộ trưởng đã thông qua Kế hoạch Giao thông ASEAN 2026–2030 (ASEAN Transport Sectoral Plan – ATSP), kế tiếp Kế hoạch Chiến lược Giao thông Kuala Lumpur 2016–2025.

Kế hoạch mới xác định các định hướng hợp tác về kết nối vận tải, tạo thuận lợi thương mại, chuyển đổi số, an toàn và phát triển bền vững. Tuy nhiên, ATSP là khuôn khổ định hướng khu vực, không đồng nghĩa các quy trình vận tải xuyên biên giới sẽ được áp dụng thống nhất ngay tại mọi quốc gia.

Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, khả năng vận chuyển thực tế vẫn phụ thuộc vào hạ tầng, cửa khẩu, giấy phép phương tiện và thủ tục quản lý tại từng nước.

ACTS: Hỗ trợ thủ tục quá cảnh đường bộ

Hệ thống Quá cảnh Hải quan ASEAN (ASEAN Customs Transit System – ACTS) bắt đầu vận hành từ ngày 02/11/2020, theo khuôn khổ tạo thuận lợi cho hàng hóa quá cảnh trong ASEAN.

ACTS cho phép doanh nghiệp đáp ứng điều kiện sử dụng một tờ khai quá cảnh điện tử và một bảo lãnh hải quan bao phủ hành trình, thay vì thực hiện riêng thủ tục quá cảnh tại từng biên giới. Thông tin được trao đổi giữa các cơ quan hải quan liên quan.

Trong điều kiện được cấp phép phù hợp, hàng hóa có thể di chuyển bằng cùng một phương tiện qua các nước tham gia mà không bắt buộc chuyển sang xe khác tại mỗi biên giới.

Hiện ACTS có 7 quốc gia tham gia, gồm Campuchia, Lào, Malaysia, Myanmar, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Myanmar trở thành quốc gia thứ bảy từ ngày 01/03/2024.

Tuy nhiên, việc tham gia ACTS không đồng nghĩa mọi tuyến đường, cửa khẩu, phương tiện hoặc loại hàng đều đủ điều kiện. Doanh nghiệp phải kiểm tra phạm vi áp dụng trên từng hành trình.

Các điều kiện tuân thủ trọng tâm

Tuyến đường, cửa khẩu và thời hạn quá cảnh

Doanh nghiệp cần xác định nước khởi hành, nước đến, các nước quá cảnh và cửa khẩu dự kiến sử dụng. Hành trình phải phù hợp với các tuyến đường và cơ quan hải quan được chỉ định trong hệ thống ACTS.

Thời hạn quá cảnh cũng cần được kiểm tra theo quy định từng quốc gia. Khi phát sinh chậm trễ, thay đổi lộ trình hoặc sự cố trong quá trình vận chuyển, bên chịu trách nhiệm quá cảnh phải tuân thủ các yêu cầu thông báo và xử lý của cơ quan hải quan liên quan.

Phương tiện và giấy phép AGVCBP

Phương tiện vận chuyển hàng theo ACTS phải có Giấy phép phương tiện vận tải hàng hóa xuyên biên giới ASEAN (ASEAN Goods Vehicle Cross-Border Permit – AGVCBP) do cơ quan có thẩm quyền cấp.

Giấy phép gắn với phương tiện và cấu hình đã đăng ký, không được chuyển nhượng cho phương tiện khác. Doanh nghiệp cần kiểm tra hiệu lực giấy phép, thông tin xe và bảo hiểm trách nhiệm dân sự đối với bên thứ ba tại các quốc gia thuộc hành trình.

Không nên mặc định giấy phép thuộc cơ chế vận tải khác có thể thay thế AGVCBP.

Đăng ký quá cảnh và bảo lãnh hải quan

Bên chịu trách nhiệm chính đối với hoạt động quá cảnh (Principal) phải đáp ứng yêu cầu đăng ký, thực hiện khai báo điện tử và bố trí bảo lãnh hợp lệ theo quy định ACTS. Cơ chế công nhận thương nhân quá cảnh được ủy quyền (Authorised Transit Trader – ATT) có các điều kiện riêng để áp dụng thủ tục đơn giản hóa.

Mức bảo lãnh được xác định dựa trên số tiền thuế và các khoản thu liên quan cao nhất có thể phát sinh đối với hàng hóa tại những quốc gia thuộc hành trình, bao gồm nước khởi hành, nước quá cảnh và nước đến. Việc xác định mức bảo lãnh có xét đến phân loại hàng hóa theo AHTN và các yếu tố tính thuế áp dụng.

ACTS cho phép sử dụng bảo lãnh cho một hành trình hoặc nhiều hành trình theo hình thức được chấp thuận. Khi hoạt động quá cảnh hoàn tất hợp lệ, bảo lãnh được xử lý theo quy định; đối với bảo lãnh nhiều hành trình, phần hạn mức tương ứng có thể được khôi phục để tiếp tục sử dụng.

Doanh nghiệp cần xác nhận mức bảo lãnh, hình thức bảo lãnh và bên bảo lãnh được chấp thuận trước khi khởi hành.

Loại hàng và thủ tục xuất nhập khẩu

Không phải mọi hàng hóa đều đủ điều kiện quá cảnh theo ACTS. Doanh nghiệp cần kiểm tra danh mục hàng bị cấm, bị loại trừ hoặc chịu hạn chế theo quy định áp dụng trên hành trình.

Theo hướng dẫn ACTS được công bố, hàng nguy hiểm thuộc diện loại trừ, trong khi hàng hóa thuộc diện kiểm dịch động, thực vật (SPS) chưa được đưa vào phạm vi áp dụng. Doanh nghiệp cần xác minh tình trạng triển khai hiện hành với cơ quan có thẩm quyền, không mặc định các nhóm hàng này có thể sử dụng ACTS chỉ bằng cách bổ sung giấy phép hoặc chứng thư.

Đối với hàng hóa thuộc diện hạn chế nhưng được phép quá cảnh, doanh nghiệp phải đáp ứng đầy đủ điều kiện và có giấy phép hoặc chấp thuận cần thiết.

Đặc biệt, ACTS phục vụ thủ tục quá cảnh, không thay thế thủ tục xuất khẩu, nhập khẩu hoặc kiểm tra chuyên ngành. Doanh nghiệp vẫn phải thực hiện các nghĩa vụ liên quan tại những quốc gia có thẩm quyền.

Kết nối đường sắt và vận tải đa phương thức

Bên cạnh vận tải đường bộ, ASEAN đã thông qua Kế hoạch chiến lược tăng cường khả năng tương tác đường sắt giữa các quốc gia thành viên (Strategic Plan on Enhancing Railway Interoperability among ASEAN Member States) tại Hội nghị Bộ trưởng Giao thông vận tải ASEAN lần thứ 31.

Kế hoạch hướng đến cải thiện khả năng phối hợp giữa các mạng lưới đường sắt, trong bối cảnh các nước còn khác biệt về khổ đường ray, phương tiện, hệ thống tín hiệu và quy trình khai thác.

Trong thực tế, một số hành trình xuyên biên giới vẫn có thể cần chuyển tải hàng hóa, đổi đầu máy hoặc bàn giao vận hành thay vì vận chuyển xuyên suốt bằng một đoàn tàu.

Đối với ACTS, việc nghiên cứu mở rộng sang đường sắt và vận tải đa phương thức là nội dung có phạm vi triển khai riêng. Doanh nghiệp không nên mặc định cơ chế ACTS đang áp dụng cho đường bộ đã được triển khai tương tự trên đường sắt.

ATSP 2026–2030 đặt ra định hướng tăng cường kết nối vận tải khu vực, trong khi ACTS là cơ chế hỗ trợ thủ tục quá cảnh đường bộ đã được triển khai tại các quốc gia tham gia.

Đối với từng lô hàng, doanh nghiệp cần xác minh tuyến đường và cửa khẩu, điều kiện phương tiện, yêu cầu bảo lãnh hải quan và khả năng áp dụng ACTS đối với loại hàng trước khi xác nhận phương án vận chuyển. Việc rà soát từ đầu giúp hạn chế nguy cơ phải điều chỉnh hành trình, phát sinh vướng mắc tại biên giới hoặc chậm trễ trong quá trình giao nhận.

Vantage Logistics hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng phương án vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới ASEAN, rà soát tuyến vận tải và phối hợp các yêu cầu chứng từ, thủ tục liên quan theo từng hành trình. Liên hệ Vantage Logistics để được tư vấn phương án vận chuyển phù hợp.

Liên hệ Vantage Logistics nhận tư vấn phương án vận chuyển và báo giá phù hợp.

Vui lòng cung cấp thông tin: loại hàng, thị trường, điểm đi/đến và thời gian dự kiến.

Vantage Logistics Corp – South East Asia (S.E.A) Logistics Provider One-Stop Shop For Integrated Logistics Services
Trụ sở chính	Việt Nam – P. 06.01, Block A, Rivergate Residence, 151-155 Bến Vân Đồn, Phường Khánh Hội, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Chi nhánh khu vực Đông Nam Á	Thái Lan, Lào, Campuchia, Malaysia, Indonesia, Singapore
Liên hệ nhanh:
Email	in@***om.vn
Hotline	+84-909-026-261
Website	https://vantage-logistics.com