Việt Nam và EFTA chính thức ký Hiệp định Thương mại Tự do (VEFTA)

Sáng ngày 18/10/2026, tại Hà Nội, Việt Nam và đại diện bốn nước thành viên Hiệp hội Mậu dịch Tự do Châu Âu (EFTA) đã chính thức ký kết Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EFTA (VEFTA).

Sự kiện này đánh dấu bước tiến mới trong khuôn khổ hợp tác thương mại song phương. Theo dữ liệu công bố từ EFTA Secretariat, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và khối đã đạt 4,8 tỷ EUR trong năm 2025. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi thực tế về thuế quan và hiệu quả xuất nhập khẩu sẽ phụ thuộc lớn vào thời điểm hiệp định chính thức có hiệu lực sau phê chuẩn cũng như khả năng đáp ứng của doanh nghiệp.

Mốc lịch sử trong quan hệ thương mại Việt Nam – EFTA

Lễ ký kết Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – EFTA (VEFTA) đã diễn tại Hà Nội với sự tham dự của đại diện Chính phủ Việt Nam và bốn quốc gia thành viên EFTA gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein – khối kinh tế có tiềm lực công nghệ và thu nhập bình quân cao, hoạt động độc lập với Liên minh Châu Âu (EU).

Việt Nam và EFTA khởi động đàm phán từ năm 2012 và tuyên bố hoàn tất đàm phán vào ngày 2/7/2026. Việc ký kết chính thức là cột mốc quan trọng tiếp theo nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, bao phủ các lĩnh vực từ thương mại hàng hóa, dịch vụ, đầu tư đến quy tắc xuất xứ.

Dữ liệu từ EFTA cho thấy quy mô trao đổi hàng hóa giữa Việt Nam và khối đã đạt 4,8 tỷ EUR trong năm 2025 (không tính giao dịch vàng của Thụy Sĩ), trong đó Việt Nam ghi nhận thặng dư thương mại khoảng 2,5 tỷ EUR. Cơ cấu thương mại này phản ánh rõ tính bổ trợ lẫn nhau giữa hai nền kinh tế: Việt Nam tập trung xuất khẩu các nhóm hàng thế mạnh như máy móc, thiết bị điện, giày dép, may mặc và linh kiện cơ khí; đồng thời nhập khẩu trở lại từ EFTA các sản phẩm then chốt gồm dược phẩm, thủy sản, cùng các dòng máy móc, thiết bị điện và cơ khí chuyên sâu.

Thương mại hai chiều hiện có là cơ sở để hai bên tiếp tục mở rộng giao thương khi hiệp định đi vào thực thi. Mặc dù vậy, mức độ tăng trưởng giao thương trong thời gian tới vẫn phụ thuộc vào nhu cầu thị trường, năng lực cạnh tranh của hàng hóa và mức ưu đãi thuế thực tế cho từng mặt hàng.

Kiểm tra lộ trình thuế quan và quy tắc xuất xứ

Việc ký kết hiệp định là bước hoàn thiện văn kiện, chưa đồng nghĩa với việc các ưu đãi thuế quan được áp dụng ngay lập tức. Doanh nghiệp cần theo dõi tiến trình phê chuẩn của Quốc hội các bên để xác định thời điểm VEFTA chính thức có hiệu lực.

Để chủ động tận dụng ưu đãi khi hiệp định đi vào áp dụng, doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên rà soát ba yếu tố cốt lõi:

Mã HS và biểu thuế: Xác định chính xác mã HS của hàng hóa, đối chiếu mức thuế suất hiện hành và lộ trình cắt giảm thuế theo biểu cam kết
Quy tắc xuất xứ: Kiểm tra hàng hóa có đáp ứng điều kiện xuất xứ theo quy định của hiệp định hay không, đặc biệt là các sản phẩm có sử dụng nguyên liệu nhập khẩu từ ngoài khối
Chứng từ xuất xứ: Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và chứng nhận xuất xứ (C/O) theo đúng quy định để làm thủ tục áp dụng thuế ưu đãi khi thông quan

Ví dụ, một sản phẩm được sản xuất hoặc hoàn thiện tại Việt Nam chưa chắc tự động đáp ứng tiêu chí xuất xứ ưu đãi theo VEFTA nếu sử dụng nguyên liệu nhập khẩu. Do đó, việc rà soát nguồn gốc nguyên liệu và quy trình sản xuất cần được thực hiện ngay từ khâu lập kế hoạch cung ứng.

Yếu tố ảnh hưởng đến kế hoạch logistics quốc tế

Khi điều kiện thương mại và thuế quan thay đổi, doanh nghiệp có thể xem xét điều chỉnh kế hoạch giao hàng, nguồn cung và phương án vận chuyển. Dù vậy, tác động của VEFTA đến nhu cầu logistics thực tế sẽ phụ thuộc vào lượng hàng hóa giao thương sau khi hiệp định được triển khai.

Thay đổi nhu cầu vận tải theo từng nhóm hàng: Nếu ưu đãi thuế giúp một số mặt hàng tăng sức cạnh tranh, doanh nghiệp có thể mở rộng đơn hàng, kéo theo sự thay đổi về nhu cầu vận chuyển và xử lý hàng hóa tại đầu đến
Tính toán tổng chi phí đưa hàng đến thị trường (Total Landed Cost): Mức giảm thuế nhập khẩu chỉ là một phần trong tổng chi phí. Cước vận tải quốc tế, phụ phí cảng, bảo hiểm, chi phí lưu kho bãi và thủ tục hải quan đều ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí cuối cùng. Do đó, doanh nghiệp nên so sánh tổng chi phí toàn trình theo từng phương án vận chuyển
Sự đồng bộ trong chuẩn bị hồ sơ chứng từ: Thông tin trên hóa đơn thương mại, vận đơn, tờ khai hải quan và chứng từ xuất xứ cần được kiểm tra nhất quán. Việc chuẩn bị chứng từ đầy đủ giúp hạn chế nguy cơ phát sinh chi phí lưu bãi hoặc chậm trễ thủ tục tại cửa khẩu

Các nội dung doanh nghiệp cần tiếp tục theo dõi

Để chủ động trong kế hoạch sản xuất và kinh doanh, doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên tiếp tục cập nhật các thông tin sau:

Thời điểm có hiệu lực: Xác định chính xác mốc thời gian hiệp định bắt đầu được áp dụng sau khi hoàn tất thủ tục phê chuẩn
Biểu thuế chi tiết: Kiểm tra mức thuế và lộ trình giảm thuế cụ thể cho từng mã HS
Quy tắc xuất xứ: Rà soát nguồn nguyên liệu và quy định về chứng từ xuất xứ áp dụng cho mặt hàng liên quan.
Diễn biến thị trường và logistics: Theo dõi nhu cầu giao thương, tuyến vận chuyển và tổng chi phí giao hàng toàn trình để điều chỉnh kế hoạch vận tải phù hợp

Việc ký kết VEFTA tạo thêm khuôn khổ pháp lý cho quan hệ thương mại giữa Việt Nam và bốn nước EFTA. Lợi ích thực tế đối với từng doanh nghiệp sẽ phụ thuộc vào nhóm hàng cụ thể, khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ và cách thức tổ chức hoạt động xuất nhập khẩu.

Theo dõi các cập nhật thị trường và chính sách thương mại cùng Vantage Logistics để chủ động chuẩn bị kế hoạch vận chuyển và giao nhận quốc tế.

Liên hệ Vantage Logistics nhận tư vấn phương án vận chuyển và báo giá phù hợp.

Vui lòng cung cấp thông tin: loại hàng, thị trường, điểm đi/đến và thời gian dự kiến.

Vantage Logistics Corp – South East Asia (S.E.A) Logistics Provider One-Stop Shop For Integrated Logistics Services
Trụ sở chính	Việt Nam – P. 06.01, Block A, Rivergate Residence, 151-155 Bến Vân Đồn, Phường Khánh Hội, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam
Chi nhánh khu vực Đông Nam Á	Thái Lan, Lào, Campuchia, Malaysia, Indonesia, Singapore
Liên hệ nhanh:
Email	in@***om.vn
Hotline	+84-909-026-261
Website	https://vantage-logistics.com